İki Boyutta Hareket: Atış Hareketleri Konu Notu

Konu Özeti

Yerçekimi etkisindeki bir cisim havada hem yatay hem düşey yönde hareket eder. Bu iki hareket birbirinden bağımsızdır ve yalnızca zaman ortak değişkendir. Bu notta yatay atış ve eğik atış hareketlerini, hız bileşenlerini ve uçuş ölçülerini adım adım öğreneceksin. Hava direncini ihmal ettiğimizi unutma.

Temel Kavramlar

Cisim yalnızca yerçekimi etkisindeyken ivmesi yönü ve büyüklüğü sabit olan bir harekete sahiptir: a = g, aşağı yönlüdür. Bu nedenle hareketi yatay (x) ve düşey (y) olmak üzere iki bileşende inceleriz. Bileşenlerden x ekseninde sabit hızlı, y ekseninde sabit ivmeli hareket görülür.

• x ekseninde ivme yoktur (ax = 0): sabit hızlı hareket.
• y ekseninde ivme g'dir (ay = g): sabit ivmeli hareket.
• Bileşenler birbirinden bağımsızdır; ortak değişken zamandır.
• Bileşke hız: v = √(vx² + vy²); yönü tanα = vy / vx ile bulunur.
• Yörünge, ilk hız yatay ya da düşey değilse bir parabol olur.

Yatay atış: x = v₀·t | vx = v₀ (sabit)

Yatay atış: y = ½·g·t² | vy = g·t

Uçuş süresi: t = √(2h / g) | Menzil: R = v₀·√(2h / g)

Eğik atış: v₀x = v₀·cosα | v₀y = v₀·sinα

Tepe süresi: t₁ = v₀·sinα / g | Toplam uçuş: T = 2·v₀·sinα / g

Maksimum yükseklik: H = v₀²·sin²α / (2g) | Menzil: R = v₀²·sin2α / g

Uçuş süresi yalnızca yükseklik (h) ve g'ye bağlıdır; v₀'a bağlı değildir. Aynı yükseklikten yatay atılan ve serbest bırakılan cisimler yere aynı anda çarpar.