Çözünürlük: Doymuş, Doymamış ve Aşırı Doymuş Çözeltiler

Konu Özeti

Bu konuda bir çözeltinin ne kadar madde çözebildiğini ve bunun sıcaklıkla nasıl değiştiğini öğreneceksin. Çözünürlük, belirli bir sıcaklıkta 100 g çözücüde çözünebilen en fazla madde miktarıdır. Çözeltiler, çözünen madde miktarının o sıcaklıktaki çözünürlükle kıyaslanmasıyla doymamış, doymuş ya da aşırı doymuş olarak sınıflandırılır. Bu sınıflandırma AYT'de sıcaklık değişimi içeren soruların temelini oluşturur.

Temel Kavramlar

Çözünürlük, belirli bir sıcaklıkta 100 g çözücüde çözünebilen maksimum çözünen madde miktarıdır (g/100 g çözücü). Çözünürlük maddenin cinsine, çözücünün cinsine, sıcaklığa ve gazlarda ayrıca basınca bağlıdır. Doğru sınıflandırma için çözünen miktarını o sıcaklıktaki çözünürlükle karşılaştırmak gerekir.

Doymuş çözeltide: çözünen kütlesi ÷ çözücü kütlesi = çözünürlük ÷ 100

• Doymuş çözeltide dipte katı varsa çözünme hızı ile çökelme hızı eşittir (dinamik denge).
• Doymuş çözelti derişik olmak zorunda değildir; az çözünen bir maddenin doymuş çözeltisi seyreltik olabilir.
• Çözünürlük sıcaklığa bağlı olduğundan, bir çözeltinin doymuş olup olmadığı mutlaka sıcaklık belirtilerek söylenir.

Sıcaklığın ve Basıncın Etkisi

• Katıların çoğunun çözünürlüğü sıcaklık arttıkça artar (endotermik çözünme). Bazı katılarda, örneğin Ce2(SO4)3 de, çözünürlük azalır.
• Gazların çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır.
• Gazların çözünürlüğü basınç arttıkça artır (Henry yasası). Katı ve sıvılarda basıncın etkisi önemsizdir.
• Benzer benzeri çözer: polar maddeler polar çözücüde (su), apolar maddeler apolar çözücüde çözünür.