kleveroAYT Kimya
Derişim Birimleri ve Çözelti Hazırlama (AYT Kimya)
Klevi Fen Laboratuvarı · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:
Kazanımlar
11.3.2.1Çözünen madde miktarı ile farklı derişim birimlerini ilişkilendirir.11.3.2.2Farklı derişimlerde çözeltiler hazırlar.
Konu Özeti
Derişim, bir çözeltide belirli miktardaki çözünen maddenin ne kadar yoğun bulunduğunu gösterir. Kütlece yüzde, hacimce yüzde, ppm, molarite ve molalite gibi farklı birimlerle ifade edilebilir. Bu birimler arasında dönüşüm yapabilmek ve istenen derişimde çözelti hazırlayabilmek AYT kimya sorularının temel becerisidir. Bu notta önce birimleri, sonra dönüşümleri ve hazırlama işlemlerini adım adım inceleyeceğiz.
Temel Kavramlar
Çözelti, çözünen ve çözücüden oluşan homojen karışımdır. Derişim, çözelti ya da çözücü miktarına göre çözünen maddenin miktarını ifade eder. Aşağıdaki tabloda sık kullanılan birimler yer alır.
| Birim | Tanım | Bağıntı |
|---|---|---|
| Kütlece yüzde (% m/m) | 100 g çözeltideki çözünen kütlesi | m çözünen / m çözelti × 100 |
| Hacimce yüzde (% v/v) | 100 mL çözeltideki çözünen hacmi | V çözünen / V çözelti × 100 |
| Kütle/hacim yüzdesi (% m/v) | 100 mL çözeltideki çözünen kütlesi (g) | m çözünen / V çözelti × 100 |
| ppm | 10⁶ birim çözeltideki çözünen birimi | m çözünen / m çözelti × 10⁶ |
| Molarite (M) | 1 L çözeltideki çözünen mol sayısı | M = n / V(L) |
| Molalite (m) | 1 kg çözücüdeki çözünen mol sayısı | m = n / m çözücü (kg) |
n = m / MA (mol sayısı = kütle / mol kütlesi)
M = (10 × d × %) / MA (d: g/mL, % kütlece yüzde)
Molarite çözelti hacmine bağlıdır; sıcaklıkla hacim değiştiği için molarite de değişir. Molalite ise çözücü kütlesine bağlıdır ve sıcaklıktan etkilenmez.
- Molarite çözelti hacmine bağlıdır; sıcaklıkla hacim değiştiği için molarite de değişir.
- Molalite çözücü kütlesine bağlıdır; sıcaklıktan etkilenmez.
- Seyreltik sulu çözeltilerde ppm: 1 ppm ≈ 1 mg/L (d ≈ 1 g/mL).
- Mol kesri: X(A) = n(A) / n(toplam); mol kesirlerinin toplamı 1'dir.
Birimler Arası Dönüşüm
Dönüşümlerde kolay bir baz seçilir; genellikle 100 g çözelti ya da 1 L çözelti alınır. Çözeltinin kütlesi ile hacmi yoğunluk üzerinden bağlanır: m = d × V.
- Kütlece yüzdeden molariteye: 100 g çözelti al, çözünen kütlesinden mol bul, hacmi d ile hesapla (V = 100/d mL), mol/hacim(L) oranını yaz.
- Molariteden molaliteye: 1 L çözeltinin kütlesi (1000·d) bulunur, çözünen kütlesi çıkarılarak çözücü kütlesi elde edilir.
- Molarite ile mol sayısı: n = M × V(L).
- Çözelti karışımlarında toplam mol sayısı toplanır: M(son) = (n₁ + n₂) / (V₁ + V₂) (hacimler toplanabilir kabul edilir).
Notun devamı (Klevero uygulamasında)
- Adım Adım Örnekler
- Sık Yapılan Hatalar
- Mini Özet Tablo
- Kontrol Soruları