Oluşum Entalpisi ve Tepkime Entalpisi Hesabı (AYT)

Konu Özeti

Oluşum entalpisi, bir bileşiğin elementlerinden oluşurken ortaya çıkan ya da harcanan ısı miktarını ifade eder. Bu değer sayesinde bir tepkimenin ısı değişimi, bilinen oluşum entalpilerinden hesaplanabilir. AYT'de bu hesaplamalar sık sorulur. Katsayı ve işaret hatalarından kaçınmak için adımları dikkatli takip etmek yeterlidir.

Temel Kavramlar

Standart koşullarda (25 °C, 1 atm) 1 mol bileşiğin, kararlı haldeki elementlerinden oluşması sırasındaki entalpi değişimine standart oluşum entalpisi denir. Birimi kJ/mol'dür ve ΔH°f ile gösterilir.

• Kararlı haldeki elementlerin ΔH°f değeri sıfırdır: H₂(g), O₂(g), N₂(g), Cl₂(g), C(grafit), Fe(k), Br₂(sıvı), Hg(l) gibi.
• Oluşum tepkimesinde ürün her zaman 1 mol bileşiktir; girenlerin katsayıları kesirli olabilir.
• Örnek: C(grafit) + O₂(g) → CO₂(g), ΔH°f = −393,5 kJ/mol
• Örnek: ½H₂(g) + ½Cl₂(g) → HCl(g)
• ΔH°f negatifse bileşik elementlerinden ekzotermik oluşur ve genellikle daha kararlıdır.
• Aynı elementin kararsız hali (örneğin C(elmas), O₃(g)) için ΔH°f sıfır değildir.

ΔH°tepkime = Σ n·ΔH°f(ürünler) − Σ m·ΔH°f(girenler)

• n ve m, denkleştirilmiş tepkimedeki katsayılardır.
• Elementlerin ΔH°f değeri 0 alınır.
• Tepkime ters çevrilirse ΔH işareti değişir.
• Tepkime k katı ile çarpılırsa ΔH de k katı olur.
• Sonuç negatifse ekzotermik, pozitifse endotermiktir.