Fiilimsiler: İsim-fiil, Sıfat-fiil, Zarf-fiil

Konu Özeti

Fiilimsiler, fiil kökünden türeyen ama kip ve kişi eki almayan sözcüklerdir. Cümlede fiilin anlamını taşır ama isim, sıfat ya da zarf görevi üstlenir. Üç türü vardır: isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil. LGS'de sözcüklerin cümledeki görevini, TYT'de ise fiilimsilerin yüklemle ilişkisini sık sorarlar.

Temel Kavramlar

Fiilimsi fiile benzer ama fiil değildir. Yüklem olamaz; cümlede yalnızca bir sözcük ya da öbek olarak görev alır.

Fiil kökü + fiilimsi eki = isim-fiil / sıfat-fiil / zarf-fiil (kip ve kişi eki yok)

İsim-fiil: Fiil kökü + -mek, -ma, -ış. İsim gibi kullanılır; özne, nesne ya da tümleç olabilir.

• -mek: Okumak insanı geliştirir. (özne)
• -ma: Yürüme alışkanlığı edinmeli. (ismi niteleyerek ad tamlaması kurar)
• -ış: Gülüşü çok içtendi. (özne)

Yemek soğudu. cümlesinde yemek yiyecek anlamında isimdir; fiilimsi değildir. Gitme! emir kipi olumsuzdur; fiilimsi değildir.

Sıfat-fiil

Sıfat-fiil isme sıfat gibi bağlanır ve onu niteler. Adlaşınca isim gibi de kullanılabilir.

• -an: Koşan çocuk düştü.
• -ası: Gidesi yok.
• -mez: Bitmez dertler.
• -dık: Okuduğum kitap güzeldi.
• -ecek: Alacak şeyler listede.
• -miş: Yorulmuş adam dinleniyor.

Zarf-fiil

Zarf-fiil yüklemi (fiili) zaman, durum, tarz gibi yönlerden niteler.

• -ip: Oturup bekledi.
• -erek: Gülerek içeri girdi.
• -ınca: Yağmur yağınca çıkmadık.
• -ken: Yürürken düşündü.
• -meden: Sormadan aldı.
• -dikçe: Okudukça öğreniyor.
• -ir ... -mez: Eve gelir gelmez uyudu.
• -e ... -e: Koşa koşa geldi.