Söz Sanatları (LGS Konu Notu)

Konu Özeti

Söz sanatları, anlatımı güçlendirmek ve etkileyici kılmak için sözcüklerin gerçek anlamlarının dışında ya da farklı biçimlerde kullanılmasıdır. Yazar ve şairler bu yolla okuyucuda duygu ve düşünce uyandırır. LGS’de genellikle bir cümle ya da dize verilir ve bu parçada hangi söz sanatının kullanıldığı sorulur. Söz sanatını tanımak için o sanatın ayırt edici özelliğini metinde aramak yeterlidir.

Temel Kavramlar

• Benzetme (teşbih): Aralarında benzerlik bulunan iki varlıktan değeri az olanı (benzeyen), değeri büyük olanla (benzetilen) ilişkilendirmektir. Benzetme edatı (gibi, sanki, kadar, tıpkı) ve benzetme yönü bulunur.
• Kişileştirme (teşhis): İnsan olmayan varlıklara (hayvan, bitki, eşya, doğa olayı) insana özgü özellikler vermektir.
• Konuşturma (intak): Kişileştirilen varlığı konuşturmaktır. Konuşturma varsa kişileştirme de vardır; kişileştirme varsa konuşturma olmak zorunda değildir.
• Abartma (mübalağa): Bir durumu ya da özelliği gerçekte olduğundan çok fazla ya da çok az göstermektir.
• Karşıtlık (tezat): Birbirine zıt anlamlı kavramları aynı cümlede ya da dizede bir arada kullanmaktır.