11. Sınıf Matematik
11. Sınıf Çokgenler: Dörtgenler, Özel Dörtgenler ve Dışbükey Çokgenler
Klevi Matematik Atölyesi · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:
Kazanımlar
MAT.11.2.1Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen…MAT.11.2.2Özel dörtgenlerin kenar, açı, köşegen ve simetri özelliklerinden hareketle aralarındaki ilişkileri…MAT.11.2.3Çokgenleri içbükey veya dışbükey olarak sınıflandırabilmeMAT.11.2.4Dışbükey çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerine dair çıkarım yapabilmeMAT.11.2.5Çokgenlerin kenar, açı, köşegen, simetri ve alan özelliklerini içeren problemler çözebilme
1. Çokgenlerin Sınıflandırılması: İçbükey ve Dışbükey
Bir çokgenin herhangi iki noktasını birleştiren doğru parçası tamamen çokgenin içinde (veya kenarında) kalıyorsa çokgen dışbükeydir. Bu doğru parçasının bir kısmı çokgenin dışında kalıyorsa çokgen içbükeydir.
- Dışbükey çokgende tüm iç açılar 180°'den küçüktür.
- İçbükey çokgende en az bir iç açı 180°'den büyüktür.
- Dışbükey çokgende bütün köşegenler çokgenin içinde kalır.
- İçbükey çokgende en az bir köşegen çokgenin dışına taşar.
Hızlı test: Bir çokgende 180°'den büyük bir iç açı varsa çokgen içbükeydir. Hiç yoksa dışbükeydir.
2. Dışbükey Çokgenlerin Özellikleri
n kenarlı dışbükey çokgenin iç açıları toplamı = (n − 2) · 180°
Dış açıları toplamı = 360°; köşegen sayısı = n(n − 3) / 2
- Bir köşeden çizilen köşegen sayısı n − 3'tür; çokgen bu köşegenlerle n − 2 üçgene ayrılır.
- Düzgün çokgende tüm kenarlar ve tüm açılar eşittir. Bir iç açısı = (n − 2) · 180° / n, bir dış açısı = 360° / n.
- Düzgün n-genin n tane simetri ekseni vardır.
- Düzgün çokgenin alanı, merkezden köşelere çizilen n eş ikizkenar üçgenin alanları toplamıdır.
Çözümlü örnek: Bir iç açısı 140° olan düzgün çokgenin kenar sayısı kaçtır? Dış açı = 180° − 140° = 40°. n = 360° / 40° = 9. Çokgen düzgün dokuzgendir ve köşegen sayısı 9 · 6 / 2 = 27'dir.
3. Dörtgenlerde Açı, Kenar ve Köşegen Özellikleri
- Dışbükey dörtgenin iç açıları toplamı 360°'dir; dış açıları toplamı da 360°'dir.
- Dışbükey dörtgende köşegenler dörtgenin içinde kesişir. Köşegenler dörtgeni üçgenlere ayırır; benzerlik ve alan bağıntıları bu üçgenlerle kurulur.
- Dörtgenin bir köşegeni onu iki üçgene ayırır. Üçgen eşitsizliği ile her kenar, diğer üç kenarın toplamından küçüktür.
- Köşegenleri dik olan dörtgenin alanı: A = (e · f · sinα) / 2'dir (e, f köşegen uzunlukları, α aralarındaki açı). Dik kesişiyorsa sin90° = 1 olur ve A = e · f / 2'dir.
Dışbükey dörtgende alan: A = (1/2) · e · f · sinα
Köşegenlerin kesim noktası O ise AOB ve COD üçgenlerinin alanlarının çarpımı, AOD ve BOC üçgenlerinin alanlarının çarpımına eşittir: A(AOB) · A(COD) = A(AOD) · A(BOC). Bu bağıntı, üçgenlerde aynı yüksekliğe sahip alanların taban oranına eşit olmasından gelir.
Notun devamı (Klevero uygulamasında)
- 4. Özel Dörtgenler
- 5. Alan Bağıntıları
- 6. Problem Çözme Stratejisi