İki Nicel Değişkenli Verileri İnceleme: Serpme Diyagramı ve İlişki

Konu Özeti

Bu konuda iki nicel değişken arasındaki ilişkiyi, yani bir değişkendeki değişimin diğerindeki değişimle bağlantısını inceleyeceksin. Veriler sıralı ikililer (x, y) biçiminde yazılır ve koordinat düzleminde serpme diyagramı ile gösterilir. Başkaları tarafından oluşturulmuş gazete, rapor ve kurum verilerini okurken ilişkinin yönünü, gücünü ve veri kaynağını birlikte değerlendirmek önemlidir. Bu notta bu becerinin temel adımlarını ve sık düşülen yanılgıları göreceksin.

Temel Kavramlar

Bağımsız değişken x, yanıt (bağımlı) değişken y olarak alınır. Her veri çifti koordinat düzleminde bir nokta olarak işaretlenir.

• x: genellikle açıklayıcı (bağımsız) değişken, y: yanıt (bağımlı) değişken olarak alınır.
• Serpme diyagramı: verilerin koordinat düzleminde noktalar olarak gösterimidir.
• İlişkililik: bir değişken değiştikçe diğerinin de belirli bir düzen içinde değişmesidir.
• İlişkili olmak nedensellik anlamına gelmez.

Eğilim doğrusu: y ≈ a·x + b (a > 0 ise pozitif, a < 0 ise negatif ilişki)

Yön ve güç, serpme diyagramındaki noktaların görünümünden okunur:

Dikkat: Pozitif ilişki, x'in y'yi kesin olarak artırdığı anlamına gelmez. Eğim yalnızca verideki genel eğilimi tarif eder.