1990 Sonrası Türkiye: Siyaset, Ekonomi ve Toplum

Konu Özeti

1990'lar Türkiye'de koalisyon hükümetlerinin, siyasi istikrarsızlığın ve yüksek enflasyonun belirgin olduğu bir dönemdir. Soğuk Savaş'ın bitişi ve Sovyetler Birliği'nin dağılması (1991) Türkiye'nin bölgesel konumunu değiştirmiştir. Ekonomide serbest piyasa politikaları sürdü; krizler ve reform programları birbirini izledi. 2000'lerde AK Parti'nin tek başına iktidarıyla siyasi istikrar büyük ölçüde sağlandı.

Temel Kavramlar

• Koalisyon hükümeti: Birden fazla partinin birlikte kurduğu hükümettir; 1990'larda sık görülmüş ve istikrarsızlık yaratmıştır.
• Konvertibilite: Bir paranın başka para birimleriyle serbestçe değiştirilebilmesidir (1989).
• Gümrük Birliği (1996): Türkiye ile AB arasında sanayi ürünlerinde ortak gümrük uygulamasıdır.
• AB adaylığı (1999): Helsinki Zirvesi'nde Türkiye'ye adaylık statüsü verilmiştir; 2005'te tam üyelik müzakereleri başlamıştır.
• 28 Şubat 1997 süreci: Millî Güvenlik Kurulu kararları sonrası Refah-Yol hükümeti istifa etmiştir.

1.000.000 TL = 1 Yeni Türk Lirası (2005)

Siyasi Dönüm Noktaları

Ekonomik ve Dış Politika Gelişmeleri

• 1994 krizi: Nisan 1994'te 5 Nisan Kararları alınmıştır.
• 2000-2001 krizleri sonrası Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı uygulanmış ve bankacılık sektörü yeniden yapılandırılmıştır.
• 2005'te 6 sıfır atılarak Yeni Türk Lirası'na geçilmiştir; 2009'da 'Yeni' ifadesi kaldırılmıştır.
• 1999 Marmara (Gölcük) depremi ekonomiyi ve toplumu derinden etkilemiştir.