AYT Matematik
Belirsiz İntegral: Temel Kurallar ve Değişken Değiştirme
Klevi Matematik Atölyesi · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:
Kazanımlar
12.6.1.1Bir fonksiyonun belirsiz integralini açıklayarak integral alma kurallarını oluşturur.12.6.1.2Değişken değiştirme yoluyla integral alma işlemleri yapar.
Konu Özeti
Belirsiz integral, bir fonksiyonun türevi verildiğinde o fonksiyonu geri bulma işlemidir. Türev almanın tersi olduğu için integral kuralları türev kurallarından doğrudan çıkar. Sonuca her zaman bir integral sabiti c eklenir, çünkü sabit farkı olan fonksiyonların türevleri aynıdır. Bu konuda iki beceri öne çıkar: temel kuralları uygulamak ve uygun u dönüşümüyle değişken değiştirme yapmak.
Temel Kavramlar
F'(x) = f(x) olacak şekilde bir F fonksiyonuna f'nin ters türevi (ilkel fonksiyonu) denir. f'nin tüm ters türevlerinin kümesine f'nin belirsiz integrali denir ve ∫f(x)dx ile gösterilir. Ters türevler birbirinden yalnızca sabit kadar farklıdır; bu yüzden sonuca daima + c eklenir.
F'(x) = f(x) ise ∫f(x)dx = F(x) + c
- İntegral ile türev birbirinin tersidir: (∫f(x)dx)' = f(x)
- ∫f'(x)dx = f(x) + c
- d(∫f(x)dx) = f(x)dx
- c sabitine integral sabiti denir; başlangıç koşulu verilirse c bulunur.
| Kural | Formül |
|---|---|
| Sabit çarpan | ∫k·f(x)dx = k·∫f(x)dx |
| Toplam/fark | ∫[f(x) ± g(x)]dx = ∫f(x)dx ± ∫g(x)dx |
| Kuvvet | ∫xⁿdx = xⁿ⁺¹/(n+1) + c (n ≠ -1) |
| 1/x | ∫(1/x)dx = ln|x| + c |
| Üstel | ∫eˣdx = eˣ + c ; ∫aˣdx = aˣ/ln a + c |
| Sinüs | ∫sin x dx = -cos x + c |
| Kosinüs | ∫cos x dx = sin x + c |
| 1/cos²x | ∫sec²x dx = tan x + c |
| 1/sin²x | ∫csc²x dx = -cot x + c |
Değişken değiştirme: İntegrali içindeki bir ifade ile onun türevi çarpım halinde bulunuyorsa u = g(x) dönüşümü yapılır. Bu durumda du = g'(x)dx olur, integral u cinsinden alınır ve sonunda u yerine g(x) yazılır.
∫f(g(x))·g'(x)dx = ∫f(u)du = F(u) + c = F(g(x)) + c
Aynı türevli eğriler: F(x) = x² + c ailesi, c sabiti eğriyi düşey yönde öteler.
Notun devamı (Klevero uygulamasında)
- Adım Adım Örnekler
- Sık Yapılan Hatalar
- Mini Özet Tablo
- Kontrol Soruları