AYT Matematik

Belirsiz İntegral: Temel Kurallar ve Değişken Değiştirme

İntegral · 12. sınıf

Klevi Matematik Atölyesi · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:

Kazanımlar

  • 12.6.1.1 Bir fonksiyonun belirsiz integralini açıklayarak integral alma kurallarını oluşturur.
  • 12.6.1.2 Değişken değiştirme yoluyla integral alma işlemleri yapar.

Konu Özeti

Belirsiz integral, bir fonksiyonun türevi verildiğinde o fonksiyonu geri bulma işlemidir. Türev almanın tersi olduğu için integral kuralları türev kurallarından doğrudan çıkar. Sonuca her zaman bir integral sabiti c eklenir, çünkü sabit farkı olan fonksiyonların türevleri aynıdır. Bu konuda iki beceri öne çıkar: temel kuralları uygulamak ve uygun u dönüşümüyle değişken değiştirme yapmak.

Temel Kavramlar

F'(x) = f(x) olacak şekilde bir F fonksiyonuna f'nin ters türevi (ilkel fonksiyonu) denir. f'nin tüm ters türevlerinin kümesine f'nin belirsiz integrali denir ve ∫f(x)dx ile gösterilir. Ters türevler birbirinden yalnızca sabit kadar farklıdır; bu yüzden sonuca daima + c eklenir.

F'(x) = f(x) ise ∫f(x)dx = F(x) + c

  • İntegral ile türev birbirinin tersidir: (∫f(x)dx)' = f(x)
  • ∫f'(x)dx = f(x) + c
  • d(∫f(x)dx) = f(x)dx
  • c sabitine integral sabiti denir; başlangıç koşulu verilirse c bulunur.
KuralFormül
Sabit çarpan∫k·f(x)dx = k·∫f(x)dx
Toplam/fark∫[f(x) ± g(x)]dx = ∫f(x)dx ± ∫g(x)dx
Kuvvet∫xⁿdx = xⁿ⁺¹/(n+1) + c (n ≠ -1)
1/x∫(1/x)dx = ln|x| + c
Üstel∫eˣdx = eˣ + c ; ∫aˣdx = aˣ/ln a + c
Sinüs∫sin x dx = -cos x + c
Kosinüs∫cos x dx = sin x + c
1/cos²x∫sec²x dx = tan x + c
1/sin²x∫csc²x dx = -cot x + c

Değişken değiştirme: İntegrali içindeki bir ifade ile onun türevi çarpım halinde bulunuyorsa u = g(x) dönüşümü yapılır. Bu durumda du = g'(x)dx olur, integral u cinsinden alınır ve sonunda u yerine g(x) yazılır.

∫f(g(x))·g'(x)dx = ∫f(u)du = F(u) + c = F(g(x)) + c

Aynı türevli eğriler: F(x) = x² + c ailesi, c sabiti eğriyi düşey yönde öteler.

Notun devamı (Klevero uygulamasında)

  • Adım Adım Örnekler
  • Sık Yapılan Hatalar
  • Mini Özet Tablo
  • Kontrol Soruları