18.–19. Yüzyıl Felsefesini Hazırlayan Düşünce Ortamı

Konu Özeti

18. yüzyıl felsefesi, Rönesans, Reform ve bilimsel devrimle başlayan düşünce hareketinin ürünüdür. Bu birikim, aklın ve deneyimin bilgideki yerini tartışan Aydınlanma Çağı'nı hazırladı. 19. yüzyıl felsefesi ise Aydınlanma'nın akılcılığına, Fransız Devrimi'ne ve sanayileşmeye verilen tepkilerle şekillendi. Bu konuda hem düşünce akımlarının kaynaklarını hem de birbirlerine nasıl bağlandıklarını görmek önemlidir.

Temel Kavramlar

Rönesans, insanı düşüncenin merkezine koyan ve antik kaynaklara dönüşü öne çıkaran bir hareketti. Reform, Dinî otoriteye eleştiri getirerek bireyin inanç konusunda yorum hakkını güçlendirdi. Bilimsel devrim ise evrenin matematiksel yasalarla açıklanabileceği ve deneyin önemli olduğu anlayışını yerleştirdi.

• Rasyonalizm (Descartes, Spinoza, Leibniz): Gerçek bilginin kaynağı akıldır.
• Empirizm (Bacon, Locke, Hume): Bilginin kaynağı deneyimdir.
• Aydınlanma: Akıl, ilerleme, özgürlük ve hoşgörü temel değerlerdir.
• Bilimsel devrim (Kopernik, Galileo, Newton): Doğa, matematiksel yasalarla açıklanabilir.
• Coğrafi keşifler ve ticaret: Burjuva sınıfını güçlendirerek özgürlük taleplerini artırdı.

Aydınlanma = akıl + özgür eleştiri + ilerleme inancı