TYT Matematik: Grafik Problemleri (Çizgi, Sütun, Daire)

Konu Özeti

Grafik problemleri, verilerin sütun, çizgi ya da daire grafiğiyle sunulduğu ve sorunun bu verileri okuyup yorumlamanı istediği sorulardır. TYT'de çoğu soru, grafiği doğru okuduktan sonra toplama, çıkarma, oran, yüzde ve fark işlemlerine dayanır. Hangi grafiğin hangi amaca uygun olduğunu bilmek ve eksen, birim, gösterge gibi ayrıntılara dikkat etmek önemlidir. Bu notta üç grafik türünü ve bunlarla yapılan işlemleri örneklerle inceleyeceksin.

Temel Kavramlar

Her grafik bir amaca hizmet eder. Sütun grafiği kategorileri karşılaştırır, çizgi grafiği zamanla değişimi, daire grafiği ise bir bütünün parçalarını gösterir.

• Yatay eksen genelde kategoriyi (ay, gün, sınıf), dikey eksen ölçülen değeri (adet, TL, kg) gösterir.
• Eksen birimine ve ölçeğe dikkat et: bir çizgi 1 birim mi, 5 birim mi, 10 birim mi?
• Gösterge varsa her rengin hangi veri grubuna ait olduğunu belirle.
• Soruda istenenin değer mi, fark mı, oran mı, yüzde mi, en çok mu en az mı olduğunu önce netleştir.

Çizgi grafiğinde çizgi yukarı çıkıyorsa değer artıyor, aşağı iniyorsa azalıyor, yataysa değişmiyor demektir. Sütun grafiğinde aynı renkteki sütunları kendi içinde, aynı kategorideki sütunları ise kendi aralarında karşılaştır.

Değişim = Son değer − İlk değer

Yüzde değişim = (Değişim ÷ İlk değer) × 100

Daire grafiğinde tam daire 360° dir ve toplam veriyi temsil eder. Her dilimin merkez açısı, payıyla orantılıdır.

Dilimin merkez açısı = (Parça ÷ Toplam) × 360°

Parça = (Merkez açı ÷ 360°) × Toplam

Soru kökünde kaç kat, yüzde kaç ve kaç fazla ifadelerini ayırt et: oran, yüzde ve fark farklı işlemlerdir.